Ці варта шукаць род у наўгародскіх кнігах

Кароткі адказ: праверыць варта, але чаканні стрыманыя. Ніжэй — чаму і як.

Навошта ўвогуле глядзець на поўнач

Самы ранні запіс ва ўсёй выбарцы — не паўднёвы. Гэта «Тонкой Онфилогов», 1536/37 год, сяльцо Прылук Гарадскога стана Угліцкага павета (С. М. Кашчанаў, па троіцкай копійнай кнізе; РНБ, збор Пагодзіна, № 1846, арк. 65 адв.). Двор неворны, гэта значыць гаворка пра селяніна, а не пра служылага чалавека. Гэта больш чым за сто гадоў да Белгародскай рысы і зусім не поўдзень.

Значыць, паўночна-цэнтральны пласт роду існаваў, і пытанне «ці ёсць нашы на поўначы» — законнае, а не пустое.

Што такое «наўгародскія запісы» ў фондзе 210

Наўгародскі стол Разраднага прыказа ведаў паўночным захадам: Ноўгарад, Пскоў, Вялікія Лукі, Таропец, Ржэва, Завалоцце. У фондзе 210 гэта:

  • воп. 3 — Кнігі Наўгародскага стала;
  • воп. 11 — Стаўбцы Наўгародскага стала.

І да кніг ёсць свой алфавіт: паказальнік № 118, «Алфавиты изъ книгъ Новгородскаго Стола, кн. 59—75» (Алфавіты з кніг Наўгародскага стала, кн. 59–75), 599 сканаў. Уладкаваны ён гэтак жа, як белгародскія тамы 121–135: прозвішча → «№ Общiй» (агульны нумар — нумар кнігі) → «№ Част.» (прыватны нумар — нумар аркуша). Метад пераносіцца адзін у адзін, нічога вынаходзіць не трэба.

Чаго чакаць

Стрымана. Наўгародскі стол — гэта служылыя людзі паўночнага захаду, а ўгліцкі запіс 1536 года — сялянскі двор у Замаскоўі. Рэгіён іншы, саслоўе іншае, прамой сувязі чакаць не даводзіцца. Але праверка танная: дзве літары (А і О) у сямнаццаці кнігах — адзін-два заходы тым жа спосабам, што і па Белгародскім стале.

Асобна варта памятаць: Угліч і Яраслаўль — гэта не Наўгародскі стол, а Уладзімірскі і Маскоўскі. Калі ўгліцкую лінію працягваць усур'ёз, глядзець трэба воп. 1 (Кнігі Маскоўскага стала) і воп. 2 (Кнігі Уладзімірскага стала), і алфавіты да іх, а не наўгародскія.

Парадак працы

  1. Паказальнік № 118, літары А і О па ўсіх сямнаццаці кнігах (59–75).
  2. Калі знойдзецца — артыкулы вопісу 3 на адпаведныя справы, ліды па аркушах.
  3. Незалежна ад выніку — паглядзець, ці ёсць выкладзеныя алфавіты да кніг Маскоўскага і Уладзімірскага сталоў: угліцкая лінія 1536 года лагічней шукаецца там.

Пастка пры пошуку ў інтэрнэце

Ёсць аднапрозвішчнік-гісторык Рыгор Мікалаевіч Анпілогаў (1902–1987), які выдаваў «Новгородские и псковские грамоты XV—XVI вв.» [Наўгародскія і пскоўскія граматы XV–XVI ст.] і разанскую пісцовую «прыправачную» кнігу. Да роду ён дачынення не мае, але любы запыт кшталту «Анпилогов Новгород» выдае найперш яго. Гэта не знаходка, гэта шум.

Між іншым: дзірка ў слоўніку

У data/genealogy/surname-variants.json дагэтуль няма формы Онпилогов, хоць яна стаіць і ў дакументах, і ў адлюстраваных імёнах P0034, P0064, P0065, P0066, і ў двух трапленнях па алфавітах (210-6д-1, 210-6д-10). Форму трэба дадаць — інакш пошук па слоўніку яе не знаходзіць. Файл правіць іншы ШІ, таму тут толькі адзнака.